Menu

Үгийн сангийн найруулгын онцлог

   Юуны өмнө үгийн сангийн бүрэлдэхүүн болох ойролцоо утгат үг хэллэг, эсрэг утгат үг хэллэг, ижил үг, олон утгатай үг, хуучин үг, шинэ үг, харь үг, нутгийн аялгууны үг, цээрлэн эерүүлсэн үг хэллэг, этгээд үг хэллэг, мэргэжлийн үг, нэр томьёо зэргийн найруулгын үүрэг, ач холбогдол, тэдгээрийг солин найруулах зарим боломжийн талаар товч өгүүлье.

   Харь үгийн найруулгын онцлог

   Монгол бичгийн болон ярианы хэлэнд найруулгынх нь төрлөөс шууд хамаарч харь хэлний үгийг хэрэглэх хэм хэмжээ янз бүр байдаг. Яруу найргийн бүтээлд харь гаралтай үг харьцангуй цөөн тохиолддог бол үргэлжилсэн үгийн зохиолд харьцангуй олон тохиолддог. Шинжлэх ухаан, техник, сонин сэтгүүлийн хэл найруулгад харь хэлнээс гаралтай үг илүү олон тоотой хэрэглэгддэг онцлогтой.

   Монгол хэлний үгийн санд харь гаралтай үг аман яриагаар болон бичгийн хэлний замаар орж ирсэн байдаг. Европ зүгийн хэлнүүдийн үг, нэр томьёо гол төлөв ном зохиолын орчуулгыг дагалдан, өөрөөр хэлбэл, бичгээр дамжин монгол хэлэнд нэвтрэн оржээ. Тэгвэл төвд, хятад, манж, орос хэлнээс авсан үгийн зарим хэсэг нь аман ярианы хэлээр дамжин монгол хэлэнд орж ирсэн байна. Аман ярианы хэлээр дамжин монгол хэлэнд нэвтэрсэн үгс дуудлагын хувьд илүү ихээр хувирч, монголжуу байдалтай болдог бол бичгийн хэлээр дамжин нэвтэрсэн үгс харь хэлнийхээ төрхийг илүүтэй хадгалдаг өвөрмөц онцлогтой.

   Үгийн гарал судлалын үүднээс үзвэл, түрэг, уйгар, манж, перс, иран, араб, санскрит хэлний үг, эдгээр хэлнээс хуулбарлан орчуулсан үг монгол хэлний үгийн санд орсон харь хэлний үгсийн дийлэнх хувийг эзэлж байна. Түрэг, уйгар хэлнээс гол төлөв хүмүүсийн ахуй амьдрал, аж байдлыг заасан /отор, оточ, хударга, арвай, таяг, суварга, таг /уулын/, хутагт, бүлэг, шалтаг, хөрш/ үг нэвтрэн орж ирсэн байхад

Дэлгэрэнгүй...