Menu

Эгшиг үсгийн дүрэм

Эгшиг үсэг 13 байна.

Үндсэн эгшиг 7: а, э, и, о, у, ө, ү

Туслах эгшиг 6: я, е, ё, ю, й, ы болно.

     Богино эгшиг: Ерийн, богино хугацаанд дуудах эгшгийг богино эгшиг гэх ба нэг үсгээр тэмдэглэнэ. Үүнд: а, э, и, о, у, ө, ү, я, е, ё, ю. Богино эгшгийг хэлэгдэх, сонсогдох байдлаас хамаарч өргөлтөт ба балархай гэж ангилна.

   -   Өргөлтөт эгшиг: Монгол үгийн эхний үеийн эгшиг ямагт тодорхой хэлэгддэг. Тиймээс үгийн нэгдүгээр үеийн богино эгшгийг өргөлтөт эгшиг гэнэ.

   -   Балархай эгшиг: Үгийн нэгдүгээр үеэс хойш орсон бүх богино эгшиг тод биш балархай хэлэгддэг. Тиймээс үгийн нэгдүгээр үеэс хойш орсон богино эгшгийг балархай эгшиг гэнэ.

      Урт эгшиг: Сунгаж удаанаар хэлэх эгшгийг урт эгшиг гэнэ. Урт эгшгийг дөрвөн аргаар тэмдэглэнэ. Үүнд:

-  Үндсэн эгшгийг давхарлаж аа, ээ, оо, уу, өө, үү гэж тэмдэглэнэ.

-  я, е, ё, ю эгшгийн дараа үндсэн эгшгийн нэгийг давхарлаж яа, яу, еэ, еү, еө, ёо, ёу, юу, юү гэж тэмдэглэнэ.

-  Зөөлөрсөн гийгүүлэгчийн дараах урт эгшгийг бичихдээ зөөлний тэмдгийг и болгож үндсэн эгшиг нэгийг нэмж иа, ио, иу гэж тэмдэглэнэ. Үндсэн эгшгийг гурав давхарлаж бичихгүй.

- Эр үгэнд бичих урт “и” эгшгийг “ы” үсгээр тэмдэглэнэ. Эм үгэнд бичих урт “и” эгшгийг “ий” гэж тэмдэглэнэ. Жишээлбэл: ардын, ордны, өвлийн, дэрсний гэх мэт.

     Хос эгшиг: Нэг үе болж хавсран орсон хоёр өөр эгшгийг хос эгшиг гэнэ. Жишээлбэл: аймаг, ойр, үнэтэй, үйлдвэр, туйл, яйрах, ёйлгор, гуанз, аугаа гэх мэт.

Монгол хэлний хос эгшгийг ай, эй, ой, уй, үй, яй, ёй, юй хааяа уа, ау гэж тэмдэглэнэ.

Жич: Монгол хэлэнд “өй” гэсэн хос эгшиг хэрэглэхгүй. 

Эр, эм, саармаг эгшиг: а, о, у, я, ё, ю/у/, ы, аа, оо, уу, яа, яу, ёо, юу, иа, ио, иу, ай, ой, уй, яй, ёй эдгээрийг эр эгшиг, э, ө, ү, е, ю/ү /, ээ, үү, еэ,

Дэлгэрэнгүй...